Wstęp

Wszędzie tam, gdzie precyzyjne parametry powietrza odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu i utrzymaniu właściwego środowiska pracy, produkcji czy magazynowania, system wentylacji musi działać w ściśle określony i zaplanowany sposób, a także monitorować stan pracy i informować użytkownika o wszelkich problemach.

Właściciel firmy, czy zakładu produkcyjnego zazwyczaj przychodzi do nas z konkretnym problemem do rozwiązania i nie chce audytu samego w sobie. Oczekuje raczej, żebyśmy jako doświadczeni fachowcy pomogli mu ten problem rozwiązać, jednak często nie jest świadomy, że aby postawić trafną i precyzyjną diagnozę trzeba zebrać i przeanalizować wiele informacji.

Tym właśnie jest audyt systemu wentylacji.

To kompleksowa analiza funkcjonowania systemu wentylacji w odniesieniu do konkretnej produkcji danego obiektu oraz roli jaką system wentylacyjny pełni i powinien pełnić, aby nie dopuszczać do powstawania problemów.

W zakładach produkcji spożywczej jest to bardzo często problem z powstawaniem i niemożnością pozbycia się skroplin. Jednak bardzo rzadko się zdarza, żeby źródło problemu było jednoznaczne i łatwe do określenia bez zbadania i analizy nie tylko samego sytemu wentylacji, ale także dogłębnego zapoznania się ze specyfiką pracy i funkcjonowania poszczególnych pomieszczeń zakładu, technologii produkcji, cyklów pracy, itp.

Analiza taka obejmuje więc nie tylko sam problem, ale także analizę procesu produkcji i systemu wentylacji i pod kątem jego efektywności, zgodności z przepisami BHP i normami higienicznymi, oraz optymalizacji pod kątem jakości powietrza, oszczędności energii i bezpieczeństwa produkcji. Głównym celem jest ocena stanu technicznego systemu, identyfikacja nieprawidłowości i zagrożeń oraz przedstawienie rekomendacji mających na celu poprawę wydajności systemu i bezpieczeństwa procesu produkcji, ze szczególną koncentracją na problemie, który klient zgłasza.

Aby zachować obiektywność obserwacji, trafność spostrzeżeń, a co za tym idzie aby móc postawić właściwą diagnozę, czyli wskazanie źródeł problemów istniejących i potencjalnych, audyt taki nie powinien w żaden sposób ingerować w pracę systemu, a jedynie go dokładnie zbadać i opisać stan faktyczny.

Nasze doświadczenia pokazują, że najczęstszym źródłem problemów, jest niewłaściwie zaprojektowanie systemu wentylacji, nieuwzględnienie zysków i strat ciepła i wilgoci w pomieszczeniach, niewłaściwe kierunki przemieszczania się powietrza. Wadliwe założenia na etapie projektu skutkują doborem i zastosowaniem urządzeń, które często nie tylko nie odpowiadają na rzeczywiste potrzeby obiektu, ale jeszcze pogłębiają problemy zamiast im zapobiegać.

Częstym źródłem problemów je również przebudowa pomieszczeń i zmiana ich przeznaczenia już po wykonaniu instalacji wentylacji, co skutkuje niedopasowaniem systemu wentylacji do aktualnych potrzeb.

Zakres prac objętych audytem

Audyt systemu wentylacji obejmuje zasadniczo 4 podstawowe etapy: etap przygotowania, etap obserwacji i pomiarów, etap analizy zebranych danych, oraz etap sporządzenia raportu i przedstawienia go klientowi.

Poniżej omówimy każdy z etapów.

Etap 1 – Przygotowanie

Przygotowanie do audytu, to bardzo ważna, o ile nie najważniejsza jego część, bowiem, aby móc postawić właściwą diagnozę musimy zaplanować szczegółowo wszystkie czynności, jakie zostaną wykonane , wytypować miejsca ich wykonania oraz zaplanować właściwy czas ich wykonania.

Etap przygotowania można podzielić na 4 części:

Część 1: Wywiad przedaudytowy

Jego celem jest pozyskanie wiedzy na temat aktualnego stanu technicznego systemu wentylacji, występujących problemów i ich wpływu na funkcjonowanie obiektu. Powinien obejmować kontakt zarówno z właścicielem czy kadrą menadżerską obiektu, jak również z pracownikami produkcji i obsługi technicznej, gdyż to zazwyczaj osoby bezpośrednio pracujące, lub obsługujące daną strefę mają największą praktyczną wiedzę, która może być przydatna w postawieniu właściwej diagnozy.

Część 2: Analiza dokumentacji

Zbieranie i analiza istniejącej dokumentacji technicznej systemu wentylacyjnego, w tym projektów, schematów, protokołów serwisowych, oraz dokumentacji z wcześniejszych audytów.

Powinniśmy dokładnie przestudiować dokumentację zarówno wszystkich pomieszczeń obiektu podlegających audytowi, jak również zapoznać się ze specyfiką ich funkcjonowania, poznać technologię produkcji, cykliczność pracy, jeśli występuje, itp. Musimy wiedzieć również gdzie i jaka temperatura i wilgotność powinna być utrzymywana, jakie są pracy strefy obiektu, jaki przepływ powietrza wewnątrz obiektu jest wskazany, a jaki niedopuszczalny.

Część 3: Weryfikacja dokumentacji i zgodność ze stanem faktycznym

Sprawdzenie zgodności dokumentacji z rzeczywistym stanem instalacji, które obejmuje inwentaryzację elementów systemu w uzgodnionym zakresie. To pozwala na lepsze zrozumienie obecnego układu i jego komponentów.

Jeśli istnieją na obiekcie systemy monitoringu i rejestracji pracy systemu wentylacji – szczegółowe zapoznanie się z tymi systemami i danymi, jakie generują.

Część 4: Opracowanie planu działań na obiekcie

Określenie co, kiedy, gdzie i czym będzie mierzone jest najważniejszą częścią etapu przygotowania. Jeśli bowiem nie dokonamy pomiarów i obserwacji właściwych miejsc, we właściwym czasie, nasze obserwacje nie będą kompletne i mogą wypaczyć wynik końcowy. Podstawową sprawą są oczywiście pomiary wydajności i jakości powietrza, a więc musimy wcześniej wiedzieć gdzie i ile jest zakończeń wentylacyjnych ile i jakich urządzeń: central wentylacyjnych, wentylatorów, wyciągów miejscowych, gdzie, ile i jakich rejestratorów jakości powietrza powinniśmy rozmieścić, gdzie mierzyć ciśnienia w poszczególnych strefach zakładu, itp.

Obserwacje i pomiary

Gdy mamy pełna wiedzę i znamy już obiekt od strony teoretycznej, oraz zaplanowaliśmy co konkretnie chcemy zmierzyć, drugim etapem jest przeprowadzenie tych prac i pomiarów bezpośrednio na obiekcie. W zakres pomiarów wchodzą najczęściej:

Ogólny przegląd pomieszczeń kamerą termowizyjną

Przegląd termowizyjny umożliwia szybkie wykrycie miejsc, gdzie mogą występować straty ciepła lub inne anomalie temperaturowe, które mogą świadczyć o problemach w izolacji lub nieszczelnościach w systemie wentylacji.

Sprawdzenie stanu obiektów w czasie pracy

Ocena pracy systemu wentylacyjnego w warunkach rzeczywistego obciążenia produkcyjnego, co pozwala na obserwację potencjalnych problemów występujących w warunkach codziennej eksploatacji.

Pomiary wydajności i wilgotności

Pomiary na zakończeniach wentylacyjnych, które obejmują oceny wydajności (przepływu powietrza) oraz wilgotności, pozwalają na kontrolę parametrów zgodnie z wymaganiami obiektu.

Przegląd i pomiary parametrów pracy central i wentylatorów

Dogłębne zbadanie czy urządzenia wentylacyjne pracują właściwie, reagują we właściwy sposób, oreślenie rzeczywistej wydajności, oraz generowanych parametrów powietrza głównych urządzeń wentylacyjnych wybraną metodą w zależności od specyfikacji systemu, oraz dostępnych i możliwych do zastosowania w danych warunkach urządzeń pomiarowych.

Pomiary temperatury, wilgotności i kaskady ciśnień w pomieszczeniach

Dokładne pomiary temperatury i wilgotności zarówno powietrza nawiewanego jak i wyciąganego, oraz pomiar kaskady ciśnień, która pokaże kierunki przemieszczenia się powietrza pomiędzy poszczególnymi pomieszczeniami, a także rejestracja tych parametró podczas wybranego czasookresu pracy obiekty to kluczowe informacje, który musimy zebrać. Ocena wilgotności powietrza oraz różnic ciśnień w różnych częściach zakładu są kluczowe dla utrzymania wymaganych parametrów powietrza, a także zapobiegania niekontrolowanym przepływom powietrza i przenoszeniu zanieczyszczeń.

Analiza danych

Gdy dokonaliśmy pomiarów i obserwacji przechodzimy do żmudnego i czasochłonnego etapu, jakim jest uporządkowanie i analiza zebranych informacji i danych.

Aby dane, które zebraliśmy były czytelne, mogły dać pogląd na istniejącą sytuację i być podstawą do opracowania raportu, muszą zostać właściwie zebrane, uporządkowane i przedstawione formie tabel, wykresów i rysunków.

Jeśli korzystamy z oprogramowania do wizualizacji danych musimy dane te wprowadzić i poddać dogłębnej analizie.

Sporządzenie raportu z audytu

Gdy uporządkowaliśmy i przeanalizowaliśmy zebrane dane, przechodzimy do ich prezentacji klientowi w formie raportu z audytu.

W końcowej wersji raportu należy przedstawić kompleksowe wyniki audytu, szczegółowe wnioski, które wyciągnęliśmy w oparciu o analizę zebranych danych, a także listę zidentyfikowanych nieprawidłowości, oraz szczegółowe rekomendacje działań naprawczych.

Dobrze przeprowadzony i opracowany audyt będzie podstawą do przygotowania szczegółowego planu wyeliminowania zaobserwowanych problemów, a następnie przygotowania propozycji wprowadzenia konkretnych zmian i ich wariantów, oraz przedstawienia ich klientowi w formie oferty.

Podsumowanie

Wyeliminowanie problemów związanych z uzyskaniem odpowiedniej temperatury, wilgotności, czy utrzymania odpowiedniej higieny związanej z przemieszczaniem się powietrza, zgłaszanych przez klienta, szczególnie w obiektach, które były rozbudowywane i dobudowywane na przestrzeni lat, gdy zmieniało się przeznaczenie pomieszczeń obiektu, nie jest sprawą prostą. Jest czasochłonne i wymaga zebrania wielu informacji i przeprowadzenia szczegółowej analizy i wykonania wielu pomiarów.

Dobrze zaplanowany i przeprowadzony audyt pozwoli uniknąć likwidacji powstałych problemów metodą na „chybił-trafił”, zlikwidowania problemu w jednym miejscu, ale wygenerowania go w innym miejscu, często w jeszcze większym natężeniu, czy wręcz pogorszeniu sytuacji ogólnej.

Zatem wydatek środków finansowych na audyt systemu wentylacji nie powinien być postrzegany jako wydatek, a wręcz przeciwnie – jako inwestycja w jakość, w rozwój i w stworzenie idealnego środowiska pracy, produkcji, czy magazynowania, które będzie skutkowało wzmocnieniem konkurencyjności firmy i produktu końcowego.

Bowiem chybione działania, nie tylko nie rozwiązujące problemu ale często jeszcze ten problem pogłębiające mogą być wielokrotnie większym wydatkiem, którego można było uniknąć podchodząc profesjonalnie od samego początku.